Kể từ buổi bình minh của sự tồn tại con người, mỗi cá nhân đã phải vật lộn với những câu hỏi sâu sắc: "Tại sao tôi ở đây?" "Tôi đang làm gì?" "Tại sao điều đó quan trọng?" "Mục đích của tôi là gì?" "Tất cả những điều này có ý nghĩa gì?". Chúng ta đang sống trong một "Vùng đất Sung túc", nơi sự thịnh vượng đã tăng vọt và nạn đói cùng chiến tranh đã suy giảm, nhưng nhiều người vẫn thiếu một lý do căn bản để thức dậy mỗi sáng. Sự bất mãn tập thể này cho thấy rằng cuộc đời ngắn ngủi của chúng ta không chỉ đơn thuần là sự tồn tại, mà là một cuộc tìm kiếm sâu sắc hơn. Đây là một cơ hội phi thường để khám phá bản thân, thấu hiểu mục đích mà Chúa đã trao cho mỗi người, và gắn kết một cách ý nghĩa với thế giới. Như một số nguồn tài liệu gợi ý, hành trình cuộc đời có lẽ ít mang tính chất tìm kiếm một tấm bản đồ cố định, mà giống với việc "đi ngoài lối mòn" hướng đến một mục đích lớn lao hơn nhiều.

Những Cảm xúc Phổ biến Ngăn cản một Cuộc sống Viên mãn

Bất chấp khát khao ý nghĩa vốn có này, một số cảm xúc và niềm tin lệch lạc phổ biến của con người có thể cản trở việc sống một cuộc đời thực sự viên mãn.

• Nỗi sợ hãi và Niềm tin Giới hạn: Nhiều người bị kìm hãm bởi một "bóng ma vô hình" thì thầm những nghi ngờ như "Bạn không đủ thông minh" hay "Bạn đã bỏ lỡ cơ hội duy nhất của mình". Nỗi sợ này có thể biểu hiện thành sự trì hoãn, bận rộn thái quá, hoặc biện minh cho sự thụ động, cuối cùng khiến người ta chấp nhận ít hơn những gì họ xứng đáng.
• Sự Xấu hổ và Ngắt kết nối: Xấu hổ là một cảm xúc phổ quát và vô cùng đau đớn, được định nghĩa là "nỗi sợ bị ngắt kết nối" và niềm tin rằng chúng ta khiếm khuyết và không xứng đáng được yêu thương hay thuộc về ai đó. Nó khiến người ta đánh đồng cảm xúc với thất bại, coi cảm xúc là gánh nặng, dẫn đến việc họ thu mình lại, oán giận và sợ hãi. Điều này biểu hiện qua chủ nghĩa cầu toàn, một niềm tin mang tính nghiện ngập rằng nếu một người trông và hành động hoàn hảo, họ có thể tránh được sự xấu hổ, phán xét và đổ lỗi. Tuy nhiên, sự hoàn hảo là điều không thể đạt được, và việc theo đuổi nó chỉ càng làm gia tăng thêm sự xấu hổ.
• Các Hành vi Tê liệt Cảm xúc: Để trốn tránh sự tổn thương và những cảm xúc khó khăn, người ta thường dùng đến các chiến lược làm tê liệt cảm xúc, chẳng hạn như "bận rộn điên cuồng". Dù có vẻ như là một cách để đối phó, việc làm tê liệt cảm xúc lại làm mờ nhạt mọi cảm xúc một cách không phân biệt — cả những cảm xúc đau đớn lẫn những trải nghiệm về tình yêu, niềm vui, sự thuộc về, sáng tạo và sự đồng cảm. Điều này ngăn cản sự gắn kết chân thực với cuộc sống và việc khám phá bản thân.
• Văn hóa "Không bao giờ Đủ" và Tư duy Khan hiếm: Xã hội thường truyền tải thông điệp rằng một cuộc sống bình thường là vô nghĩa, dẫn đến cảm giác thường trực "không bao giờ đủ tốt". Tư duy khan hiếm này nuôi dưỡng sự ghen tị, tham lam và định kiến, khiến người ta cảm thấy không đủ tốt ngay cả trước khi ngày mới bắt đầu.
• So sánh và Sự Công nhận từ Bên ngoài: Việc so sánh cuộc sống và tham vọng của bản thân với người khác là một "cú đấm" khiến người ta lệch khỏi mục đích riêng biệt của mình. Việc lo lắng về suy nghĩ của người khác là một thói quen mang tính hủy hoại, lấy bản thân làm trung tâm, có thể làm suy yếu khả năng hành động của một người. Sự ghen tị, đặc biệt là ghen tị ác ý, kích hoạt các trung tâm đau đớn trong não bộ và có thể gây tổn hại nghiêm trọng đến tương lai của một người.
• Chứng Nghiện công việc và Sự Vật hóa Bản thân: Nhiều người chăm chỉ rơi vào chứng nghiện công việc, dùng công việc như một cách để né tránh nỗi đau tiềm ẩn hoặc một cuộc hôn nhân đầy rắc rối. Điều này ngăn cản việc giải quyết các vấn đề gốc rễ và có thể gây tổn hại đến các mối quan hệ gia đình. Sự vật hóa bản thân, khi một người định nghĩa chính mình bằng công việc hay sự nghiệp, dẫn đến một "ông chủ nội tâm" độc đoán luôn đòi hỏi làm việc không ngừng và không khoan nhượng, khiến người đó rơi vào cảnh trống rỗng khi sự nghiệp suy giảm.

Xây dựng một Cuộc sống Ý nghĩa và Niềm vui

May mắn thay, cuộc sống là "một dự án thiết kế đầy niềm vui và không bao giờ kết thúc", và bằng cách tư duy như một nhà thiết kế, mỗi người có thể tự xây dựng con đường phía trước. Điều này đòi hỏi việc áp dụng những tư duy cụ thể và tích cực làm việc trên các lĩnh vực then chốt của cuộc sống.

1. Đón nhận Tư duy Thiết kế:

• Sự Tò mò: Hãy tò mò về mọi thứ, vì điều đó làm cho cuộc sống luôn mới mẻ và mời gọi sự khám phá. Ví dụ, khi gặp một điều gì đó mới, hãy tự hỏi, "Người quan tâm đến điều này sẽ muốn biết gì? Nó hoạt động như thế nào? Tại sao họ lại làm theo cách đó?".
• Thiên hướng Hành động (Thử nghiệm): Thay vì suy nghĩ quá nhiều, hãy cam kết xây dựng con đường của mình bằng cách thử nghiệm mọi thứ. Bạn không cần phải biết đam mê của mình; thay vào đó, hãy "thử nghiệm một số cuộc sống tiềm năng, trải nghiệm chúng, và xem điều gì thực sự cộng hưởng". Chẳng hạn, "xây dựng các nguyên mẫu của bạn bằng cách chủ động tìm kiếm các Buổi Phỏng vấn và Trải nghiệm Thiết kế Cuộc sống".
• Đóng khung Lại Vấn đề: Đây là một tư duy mạnh mẽ giúp tạo ra những ý tưởng mới cho việc thiết kế cuộc sống. Khi bế tắc, hãy đóng khung lại vấn đề để mở ra những khả năng mới, thay vì tìm kiếm một "giải pháp tốt nhất" duy nhất.
• Sự Nhận thức: Nhận ra rằng thiết kế cuộc sống là một quá trình liên tục. Hãy nhận thức được vị trí hiện tại của bạn bằng cách thực hiện một "Đánh giá Thiết kế Cuộc sống" trên bốn lĩnh vực then chốt: sức khỏe, công việc, vui chơi, và tình yêu. Ví dụ, "đánh dấu bạn đang ở đâu (từ 0 đến Đầy đủ) trên mỗi thước đo" cho Công việc, Vui chơi, Tình yêu và Sức khỏe, và "viết một vài câu về việc mỗi lĩnh vực trong bốn lĩnh vực đó đang diễn ra như thế nào".
• Hợp tác Triệt để: Hiểu rằng thiết kế cuộc sống là một nỗ lực cộng đồng và bạn không đơn độc. Những ý tưởng hay nhất thường đến từ người khác. Hãy "xây dựng một đội nhóm" hoặc "tạo ra một cộng đồng" và "giữ một cuốn nhật ký hỏi-xin-giúp-đỡ để ghi lại những câu hỏi bạn muốn hỏi".

2. Trả lời những Câu hỏi Nền tảng để Khám phá Bản thân:

• Tham gia vào sự tự chiêm nghiệm sâu sắc để trả lời: "Bạn là ai? Bạn đang ở đâu? Bạn muốn gì?". Những câu hỏi này, dù đơn giản, lại rất quan trọng để khám phá những tham vọng đẹp đẽ nhất của bạn. Ví dụ, hãy thừa nhận hoàn cảnh hiện tại của bạn với sự "trung thực tàn nhẫn", nhận ra rằng "nơi bạn đang ở hôm nay chỉ đơn giản là bến cảng nơi con tàu của bạn sắp khởi hành".
• Xây dựng La bàn của Bạn: Phát triển một "Quan điểm Công việc" (triết lý của bạn về công việc — nó dùng để làm gì, nó có ý nghĩa gì với bạn) và một "Quan điểm Cuộc sống" (ý tưởng của bạn về thế giới và điều gì mang lại ý nghĩa cho cuộc sống). Mục tiêu là "sự nhất quán," nơi "con người bạn, những gì bạn tin tưởng, và những gì bạn đang làm" phù hợp với nhau. Như một bài tập, hãy viết một đoạn suy ngẫm ngắn (khoảng 250 từ) cho mỗi quan điểm, sau đó phân tích xem chúng bổ sung và mâu thuẫn với nhau ở đâu.
• Xác định và Sàng lọc Tham vọng: Viết ra mọi tham vọng bạn có thể nghĩ đến, bao gồm cả những ý thích nhất thời trong quá khứ. Hãy cụ thể hóa; thay vì "sống một cuộc đời hạnh phúc," hãy hỏi "Điều gì sẽ khiến bạn cảm thấy hạnh phúc và viên mãn?" (ví dụ, "nuôi một chú cún" hoặc "cho đi hai triệu đô la"). Sàng lọc những tham vọng này bằng cách hỏi: "Nó có ý nghĩa không? Nó có bền lâu không? Nó có giúp ích cho người khác không? Nó có khả thi không?". Đừng loại bỏ một tham vọng chỉ vì nó có vẻ khó khăn hoặc khó xảy ra.

3. Quản lý Cảm xúc của Bạn và Hướng vào Trong để Vươn ra Ngoài:

• Thực hành Siêu Nhận thức: Học cách lựa chọn cách bạn phản ứng với những hoàn cảnh tiêu cực. Hãy quan sát cảm xúc của mình như thể chúng đang xảy ra với một người khác, chấp nhận chúng, và ghi lại chúng để nắm quyền kiểm soát. Chẳng hạn, nếu công việc của bạn căng thẳng, hãy dành vài phút mỗi giờ để ghi lại cảm giác của bạn, sau đó viết nhật ký hàng ngày để xem bạn đã phản ứng một cách xây dựng như thế nào.
• Lựa chọn Những Cảm xúc Tốt hơn (Thay thế Cảm xúc): Chủ động thay thế những cảm xúc tiêu cực bằng những đức tính như lòng biết ơn, sự hài hước, hy vọng, và lòng trắc ẩn.
• Lòng Biết ơn: Viết ra năm điều bạn thực sự biết ơn mỗi tuần, bao gồm cả những người bạn yêu thương. Thực hành này có thể tăng cường sự tập trung và khả năng phục hồi.
• Hy vọng: Hiểu rằng hy vọng là một sự lựa chọn chủ động, không chỉ là may mắn. Hãy hình dung một tương lai tốt đẹp hơn một cách chi tiết và sau đó thực hiện những hành động cụ thể hướng tới nó.
• Lòng Trắc ẩn: Thay vì sự đồng cảm, có thể kéo bạn xuống khi người khác đau khổ, hãy nuôi dưỡng lòng trắc ẩn, vốn liên quan đến việc giảm đau đớn và tăng năng lượng.
• Tập trung Ít hơn vào Bản thân: Điều này dẫn đến phúc lợi lớn hơn. Hãy tham gia vào những hành động đạo đức vì người khác. Thực hành "sự kinh ngạc" bằng cách trầm trồ trước thế giới xung quanh để giảm bớt sự tự mãn về bản thân. Ngừng quan tâm đến việc người khác nghĩ gì về bạn, vì sự bận tâm này mang tính hủy hoại. Để chống lại sự ghen tị, hãy bộc lộ "con người không đáng ghen tị" của bạn bằng cách trung thực về những thất bại cùng với những thành công của mình; điều này khiến bạn dễ mến hơn và giảm bớt sự ghen tị ác ý ở người quan sát.

4. Xây dựng Cuộc sống của Bạn trên Bốn Trụ cột Thiết yếu: Sau khi quản lý được cảm xúc, bạn có thể chủ động xây dựng dựa trên bốn trụ cột cơ bản của hạnh phúc: gia đình, tình bạn, công việc và đức tin.

• Gia đình: "Hãy đeo mặt nạ dưỡng khí cho chính mình trước" bằng cách chăm sóc hạnh phúc của bản thân trước khi cố gắng thay đổi động lực của gia đình bạn, đặc biệt khi đối mặt với một người thân không vui vẻ. Thực hành sự trung thực với sự minh bạch và tình yêu thương, dù khó khăn, vì nghiên cứu cho thấy đây là con đường dẫn đến hạnh phúc.
• Tình bạn: Nuôi dưỡng những "người bạn thật sự" — những người "vô dụng" đối với tham vọng đời thường của bạn và với người mà bạn có thể chia sẻ sâu sắc. Hãy đặt mục tiêu có ít nhất một người bạn thân bên ngoài người bạn đời của mình.
• Công việc: Tìm kiếm phần thưởng nội tại (thành công đạt được và phục vụ người khác) hơn là những phần thưởng bên ngoài thuần túy (tiền bạc, quyền lực). Ví dụ, việc tìm thấy "sự phục vụ trong hầu như bất kỳ công việc nào" có thể mang lại sự viên mãn lớn hơn, như trường hợp người tốt nghiệp MBA tìm thấy niềm vui khi làm bồi bàn bằng cách phục vụ mọi khách hàng như nhau. Đừng định nghĩa bản thân bằng công việc của bạn; hãy tạo khoảng cách giữa công việc và cuộc sống bằng cách đi nghỉ thực sự và có những mối quan hệ bên ngoài công việc.
• Đức tin: Đón nhận những niềm tin và trải nghiệm siêu việt, vì chúng hỗ trợ hạnh phúc một cách khoa học bằng cách mang lại mục đích và bảo vệ chống lại trầm cảm và lo âu. Thực hành chánh niệm bằng cách hiện diện trong khoảnh khắc để chống lại sự sao nhãng và sự quan tâm quá mức đến bản thân. Hãy bắt đầu đơn giản, chẳng hạn qua việc cầu nguyện, đọc các tác phẩm minh triết, hoặc đi dạo trong thiên nhiên mà không có thiết bị điện tử. Trọng tâm cuối cùng nên là tìm kiếm sự thật và điều tốt đẹp cho người khác, thay vì lợi ích cá nhân.

5. Hành động và Không ngừng Học hỏi:

• "Hãy làm điều gì đó. Hãy trèo xuống vách đá. Hãy chèo thuyền vượt qua sóng. Đừng đứng bên lề; hãy nhập cuộc". Đừng chờ đợi sự hoàn hảo; hãy tập trung vào việc tiến bộ, dù chỉ là những bước nhỏ. Như Bob Goff gợi ý, hãy dừng mọi kế hoạch lại và "hạ cánh máy bay" bằng cách thực sự làm điều đó.
• Nghỉ ngơi là điều thiết yếu để duy trì niềm tin và tránh kiệt sức; đó không phải là lười biếng mà là một phần của việc hoạch định những bước đi tiếp theo.
• Trở thành Người thầy: Để thực sự khắc sâu những nguyên tắc này, hãy dạy lại những gì bạn đã học cho người khác, thậm chí cả một "vật vô tri". Hành động giải thích này giúp bạn hiểu sâu sắc hơn và là một hành động của tình yêu thương dành cho người khác.

Cuối cùng, việc xây dựng một cuộc sống trọn vẹn, tràn đầy niềm vui là một quá trình liên tục, lặp đi lặp lại, lấy tình yêu và sự tự thiết kế bản thân liên tục làm trung tâm.

---

Nguồn Tham khảo

• Designing your life : how to build a well-lived, joyful life by William Burnett and David J. Evans
• Dream Big: Know What You Want, Why You Want It, and What You're Going to Do About It by Bob Goff
• Utopia for Realists by Rutger Bregman (and translated by Elizabeth Manton)
• Daring Greatly: How the Courage to Be Vulnerable Transforms the Way We Live, Love, Parent, and Lead by Brené Brown, Ph.D., LMSW
• Build the Life You Want: The Art and Science of Getting Happier by Arthur C. Brooks and Oprah Winfrey